Ruimte voor het nieuwe werken
Efficiënt, effectief, flexibel en creatief werken in een duurzame omgeving vraagt niet alleen om een andere inrichting van de werkomgeving. Het stelt ook eisen aan de communicatie-infrastructuur en de aansturing en begeleiding van medewerkers.
Een belangrijk onderdeel hierin vormt het doorbreken van traditionele patronen, zowel bij de gebruiker als bij de beheerder van de huisvesting. Een ingrijpend veranderingsproces op het grensvlak van personeelsmanagement, facility management en IT management dat nauw verbonden is met de strategie van de onderneming.
Dit boek geeft inzicht in de achtergronden van deze verandering, daagt uit mee te denken in de beeldvorming van het nieuwe werken en biedt handreikingen voor de aanpak van het veranderingsproces.
Mooij, M. (2009). Ruimte voor het nieuwe werken. Alphen aan den Rijn: Kluwer.
Architecten actief in initiatieffase?
De laatste 15 jaar ben ik als adviseur aan de kant van de gebruiker in verschillende rollen bepalend geweest bij de vormgeving van het gebruik van huisvesting. Hierbij is mij duidelijk geworden, dat de traditionele werkwijze van programmeren vanuit het gebruik niet meer past deze tijd. De levenscyclus van het gebruik is in de loop der jaren korter geworden. Inmiddels vele malen korter dan de levenscyclus van het gebouw.
Dit betekent, dat de gebruiker niet langer moet worden gezien als meest deskundige partij, om te bepalen hoe het gebouw in elkaar moet zitten. Zaken als de stedenbouwkundige context, duurzaamheid, flexibiliteit en veranderbaarheid en ruimtelijke kwaliteit zijn thema’s die minstens zo belangrijk zijn geworden als de (toch weer veranderende) functie. Van deze thema’s heeft een goed architect meer verstand, dan de gebruiker.
Kantoorinnovatie
Het werken in kantoren verandert. Organisaties worden zich bewust van de hoge kosten van huisvesting en de geringe bezettingsgraad van werkplekken. Daardoor groeit de overtuiging, dat meer effectieve en meer flexibele vormen van kantoorhuisvesting nodig zijn.
De technologie is inmiddels beschikbaar om volledig mobiel te kunnen werken, zowel binnen als buiten het kantoor. De vraag is nu: hoe organisaties nieuwe vormen van werken operationeel kunnen maken? Een andere manier van werken vraagt immers niet alleen om een andere inrichting van de werkomgeving, maar stelt ook eisen aan de communicatie-infrastructuur en de aansturing en begeleiding van medewerkers.
Een belangrijke onderdeel hiervan vormt het doorbreken van traditionele patronen, zowel bij de gebruiker als bij de beheerder van de huisvesting. Dat is een ingrijpend veranderingsproces op het grensvlak van personeelsmanagement, facility management en IT management dat nauw verbonden is met de strategie van de onderneming.
Huisvesting van organisaties
In dit boek wordt aan de hand van een ruimtelijke visie op organisaties een beeld geschetst van de rollen die huisvesting gewild en ongewild speelt in organisaties. Het is hierbij niet de bedoeling om concrete oplossingen aan te reiken voor het huisvestingsmanagement, maar wel om het gebruikelijke beeld van huisvesting te doorbreken, zodat er ruimte ontstaat voor nieuwe meer integrale benaderingen van de huisvesting van organisaties.
Cradle to cradle “C2C”
Onder de kop “Nieuwe Industriële revolutie: leven zonder afval” verscheen er in het NRC van 4 augustus een paginagroot artikel over cradle to cradle. In de architectuur en stedenbouw zoekt Cradle to Cradle zoveel mogelijk aansluiting bij de ontwerpuitgangspunten zoals die in natuurlijke ecosystemen kunnen worden gevonden. (more…)
The necessity of stabilizing
By: Michel Mooij
Although it appears contradictory, flexibility in the use of office space can be maximized, while enabling the working environment to become more stable. This cannot be achieved without an innovative vision of the work place and its layout.
The flexibility of the organization increases when fewer things have to be moved around. By connecting the organization loosely with its premises, efficiency is maximized.
Groen denken, bouwen en gebruiken
Gebouwen zijn in hun huidige vorm verantwoordelijk voor ruim 35% van de uitstoot van CO2 en zijn de grootste bron van afval. Maar gebouwen doen dit niet zelf. Hoe gebruiken wij onze gebouwen? Door welke concepten laten wij ons leiden bij het gebruiken? In een onlangs in Weekblad Facilitair & Gebouwbeheer verschenen artikel gaat Michel Mooij in op de bijdrage, die de manier van werken kan leveren aan duurzaamheid. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen het bedenken, het maken en het gebuiken.
Download het oorspronkelijke artikel via de downloadpagina.
Gebouwen doen meer dan huisvesten alleen
Tien jaar geleden was de doorbraak van nieuwe kantoorconcepten in de media. In landelijke dagbladen en vakbladen werd uitgebreid gepubliceerd over de kantoren van de toekomst. Alles zou anders worden door de verworvenheden van de informatietechnologie. De tijd was rijp voor een nieuw soort werken. Een belangrijke ontwikkeling die verder ging dan huisvesting alleen. Hoewel deze ontwikkeling verder ging dan huisvesten alleen, beperkte ze zich tot een klein deel van datgene wat gebouwen voor organisaties betekenen. Daarom was deze ontwikkeling, hoe belangrijk ook, niet geschikt om als enige de weg te wijzen naar de huisvesting van de toekomst. Het aanbieden van werkplekken is slechts een van de functies die een gebouw voor een organisatie vervult. In dit artikel geven wij een schets van een totaalbeeld van de rollen die een gebouw speelt in het functioneren van een organisatie, direct of indirect, gewild of ongewild. (more…)
Tijd = Geld
Wat betekent deze uitspraak tegen de achtergrond van de kredietcrisis?
Er lijkt een probleem met het geld te zijn. De vraag stagneert en bedrijven krijgen te maken met overcapaciteit. Waar gewerkt wordt door mensen, betekent overcapaciteit automatisch een overschot aan tijd. Bedrijven kunnen de overcapaciteit verminderen door de mensen te ontslaan, waardoor de kosten kunnen worden afgewenteld. Maar tijd staat niet stil.
Tijd gaat verloren als je haar niet gebruikt. Bij een plotseling optredend overschot aan tijd is het dus belangrijk, om snel een zinvolle tijdbesteding te vinden. Tijd die wordt besteed aan het creëren van waarde, die op termijn weer kan worden omgezet in geld. Wanneer en door wie er voor de gecreëerde waarde betaald gaat worden is van later orde, zolang de tijd maar niet verloren gaat en wordt geïnvesteerd.
Hoe weet je nu welke waarde je moet creëren? Een van de problemen van de crisis is het wegvallen van de vraag. Bedrijven en instellingen kunnen zich niet langer oriënteren op de vraag van de klant, maar zij moeten gaan doen wat nodig is voor de toekomst. Dat is geen filantropie, dat is pure noodzaak om de eigen toekomst veilig te stellen. Continuïteit is een “hogere” doelstelling, dan het maken van winst. Bedrijven die “omvallen”, verdwijnen in economische zin, maar de mensen leven verder, de gebouwen blijven staan en kennis wordt meegenomen en verder ontwikkeld.
Bedrijven en mensen zouden er goed aan doen om de tijd die nu beschikbaar komt, te investeren in ontwikkeling van zaken die hoe dan ook nodig zijn. Bijvoorbeeld in de vorm van het oplossen van enkele van de huidige problemen, zoals de uitputting van energiebronnen, grondstoffen en voedsel, de vervuiling van het milieu, de zwakke schakels in onze infrastructuren, de lacunes in onze kennis, de slijtage en veroudering van onze steden, gebouwen en cultureel erfgoed.
Ik verwacht dat de crisis te kort zal duren om al die zaken aan te pakken waar nooit tijd voor is.
Michel Mooij
Uitstel van keuze, basis voor creativiteit
Laatst een schema van mijn afstuderen in 1980 aan de Academie van Bouwkunst in teruggevonden. Nog steeds herkenbaar! Het nieuwe werken vraagt om een benadering vanuit de gebruiker, die steeds meer zelfsturend wordt. Het milieu vraagt om een benadering vanuit de omgeving, de context van het grotere geheel, locatie, stedenbouw en ecologie.
Door het uitstellen van de keuze wat wat leidend zou moeten zijn, wordt het creatieve proces maximaal gevoed. Door te blijven zoeken naar het verbinden van aspecten van de twee ogenschijnlijk tegengestelde belangen worden uiteindelijk de beste oplossingen gevonden.
Flexibiliteit vraag om stabiliteit
De noodzaak van het stabiliseren van de kantooromgeving bij toenemende eisen aan de flexibiliteit
Het lijkt op het eerste gezicht een tegenstelling, maar de flexibiliteit in het gebruik van kantoren kan toenemen terwijl de kantooromgeving stabieler wordt. Dit vergt wel een nieuwe visie op huisvesting en een doordacht kantoorconcept. De beweeglijkheid van de organisatie kan dan groter worden, doordat er minder verplaatst hoeft te worden. Door de organisatie op een lossere manier te koppelen aan haar huisvesting, krijgt de organisatie meer bewegingsvrijheid. (more…)
Lange golfbeweging van Kondratieff
Er bestaan theorieën, die trends en mode verklaren op basis van de lange golfbewegingen van de economie. De lange golf van Kondratieff duurt bijvoorbeeld ongeveer 50 jaar en komt overeen met twee generaties. Binnen die lange golfbeweging zouden een periode van groeiend vertrouwen en een periode van toenemende angst elkaar afwisselen.
Volgens deze theorie zou een gebouw met een levensduur van 50 jaar dus worden geconfronteerd met alle fasen van deze cyclus. Het gebouw zou dus kwaliteiten moeten bezitten die de trends/modes overstijgen of de mogelijkheid moeten bieden aan alle trends/modes naar believen te worden aangepast.
De trends bieden dus geen houvast voor de vormgeving van het duurzame deel van het gebouw. Wel kan er bewust gekozen worden om het gebouw bij oplevering maximaal te laten aansluiten bij de dan geldende mode om het gebouw goed in beeld te brengen voor het eerste gebruik.
The Necessary Revolution
How Individuals and Organisations Are Working Together to Create a Sustainable World
Door Peter Senge, Joe Laur, Sara Schley, Bryan Smith – 2008 – 432 pagina’s
Een uitstekend boek over het onvermijdelijke einde van het industriele tijdperk, waarin gedacht werd dat de bronnen op aarde onuitputtelijk zouden zijn. Los van de discussie de aarde nu wel of niet teveel opwarmt, en of de zon niet een veel grotere invloed heeft dan de mens, laat dit boek zien, dat zowel milieubewegingen als multinationals voorzichtig beginnen samen te werken om een regeneratieve economie op te bouwen. Dit stelt hoge eisen aan creativiteit en samenwerking. Het boek geeft hiervoor concrete handreikingen en case-studies.
Bij mij triggerde het vooral het feit, dat we ook vanuit duurzaamheidsperspectief niet ontkomen aan het het organiseren van het samenspel van enerzijds, het anders inrichten van de (gebouwde) omgeving en anderzijds, het aanleren van ander gedrag in het gebruik ervan.
Michel Mooij
Levensloopbestendig bouwen
SenterNovem – Begrippen: Levensloopbestendig bouwen:
“Het zodanig bouwen van woningen dat mensen er gedurende verschillende fasen van hun leven in kunnen (blijven) wonen. Dit wordt bereikt door onder meer vrije indeelbaarheid en flexibiliteit, het voldoen aan woningeisen voor senioren, gebruiksgemak (domotica ), veiligheid, toegankelijkheid en aanpasbaarheid.
Zie ook het infoblad over Industrieel, Flexibel en Demontabel bouwen (IFD-bouwen).”
Functie of concept?
Klantgerichtheid en effectief gebouwbeheer gaan soms moeilijk samen. De wensen van de klant veranderen constant, wat het aanpassen van de gebouwen noodzakelijk maakt. Door niet alleen uit te gaan van de wensen van de klant maar ook van de mogelijkheden van het gebouw, wordt uiteindelijk zowel de klant als de organisatie beter bediend.
Michel Mooij
Klantgerichtheid is al jaren een belangrijke waarde binnen facilitaire bedrijven. De facility manager moet ervoor zorgen dat de klant optimaal in zijn behoeften wordt voorzien. Als het gaat om dienstverlening is dat goed, maar wanneer het gaat om het inrichten van gebouwen, kan dat behoorlijk tijdrovend en kostbaar worden. Bijvoorbeeld als de organisatie maar blijft veranderen waardoor ook het gebouw steeds opnieuw moet worden aangepast. Als facility manager loop je dan eigenlijk steeds achter de feiten aan. Dit artikel pleit voor minder klantgericht en meer gebouwgericht gebouwbeheer, wat uiteindelijk beter is voor de klant en de hele organisatie. (more…)
Michel Mooij (1954) graduated as an architect in 1980. After a successful period of architects practice he continued his career in the Information Technology. As a result of mastering both practise areas, he joined Twijnstra Gudde in 1990 and became a leading professional in the field of workplace strategy and design, as well as Corporate Real Estate Management. Since 1997 he is founding director of WorkSpace consultancy. In 2008 WorkSpace consultancy merged into Proven Workspace.
View Michel Mooij's profile