Architecten actief in initiatieffase?
De laatste 15 jaar ben ik als adviseur aan de kant van de gebruiker in verschillende rollen bepalend geweest bij de vormgeving van het gebruik van huisvesting. Hierbij is mij duidelijk geworden, dat de traditionele werkwijze van programmeren vanuit het gebruik niet meer past deze tijd. De levenscyclus van het gebruik is in de loop der jaren korter geworden. Inmiddels vele malen korter dan de levenscyclus van het gebouw.
Dit betekent, dat de gebruiker niet langer moet worden gezien als meest deskundige partij, om te bepalen hoe het gebouw in elkaar moet zitten. Zaken als de stedenbouwkundige context, duurzaamheid, flexibiliteit en veranderbaarheid en ruimtelijke kwaliteit zijn thema’s die minstens zo belangrijk zijn geworden als de (toch weer veranderende) functie. Van deze thema’s heeft een goed architect meer verstand, dan de gebruiker.
Time-based Architecture
By: Bernard Leupen, René Heijne, Jasper van Zwol
ISBN 978 90 6450 536 2
I recently read this book with great enthusiasm. Many points of recognition on dynamics and sustainability and the layered life cycles of buildings.
Rudy Stroink says: (more…)
The necessity of stabilizing
By: Michel Mooij
Although it appears contradictory, flexibility in the use of office space can be maximized, while enabling the working environment to become more stable. This cannot be achieved without an innovative vision of the work place and its layout.
The flexibility of the organization increases when fewer things have to be moved around. By connecting the organization loosely with its premises, efficiency is maximized.
Verandering en constantie
Gebouwen vormen het decor van de geschiedenis. Gebouwen en in nog sterkere mate steden, verbinden generaties met elkaar. Juist de duurzaamheid van steden vormt het bestaansrecht van de stad, terwijl de dynamiek de levensenergie is. Binnen de duurzame aspecten van de stad (plek en structuur) wordt er veel vernieuwd. De winkels veranderen per seizoen. Met de nieuwe collectie komt het nieuwe interieur mee. De winkel met het duurzame mahoniehouten interieur met de laatjes, spiegels en dergelijke is al lang verdwenen. (more…)
Succesvol Gispen symposium
Op woensdag 5 en donderdag 6 april 2006 organiseerde Gispen het symposium “Resultaten van kantoorinnovatie” op het hoofdkantoor in Culemborg.
Het was een zeer geslaagd evenement met een overweldigende belangstelling. Er werd zelfs een extra sessie ingepland op vrijdag 7 april om iedereen de kans te geven het symposium bij te wonen. In totaal waren 300 relaties van Gispen te gast.
Er werden lezingen gehouden door Prof. Dr. Peter Vink van de TU Delft en TNO, waarin hij meldde dat er veel geloven zijn over kantoorinnovatie maar dat we ons wat meer op de wetenschap zouden moeten beroepen.
In de lezing van de heer Michel Mooij kwam naar voren dat kostenreductie niet de reden kan zijn om te innoveren maar dat alleen een heldere en overtuigende visie op de onafwendbare veranderingen binnen een bedrijf door mondiale processen kunnen leiden tot een succesvolle vorm van kantoorinnovatie.
Mooij richtte zich voornamelijk op de combinatie van organisatie en kantoor(gebouw). Zijn thema’s vatte Mooij samen in vier hoofdpunten:
- Er zijn andere kantoorconcepten nodig om de dynamiek van organisaties beheersbaar te kunnen blijven faciliteren. Veranderende manieren van werken en organiseren vragen om een andere wijze van aanbieden en gebruiken van kantoorruimte. Form Follows function werkt niet meer. FM ontwikkeld zich van het volgen van de klant naar het organiseren van interactie.
- De focus is verschoven van ruimte/kostenbesparing naar het presteren van de organisatie. De prestatie van de organisatie wordt geleverd in het samenspel van werkstijl, werkgemeenschap en werkomgeving.
- Door Stijl, Gemeenschap en Omgeving integraal te benaderen wordt duidelijk hoe de werkomgeving bijdraagt en dat de medewerker en de organisatie een actieve rol vervullen.
- Het veranderproces is niet meer het middel, maar het doel.
Mooij sloot zijn lezing af met een Focus voor de toekomst:
- Voor de aanbieder van vastgoed: Niet het maatwerk voor de klant van nu, maar investeren in prestatievermogen van het gebouw en zijn inrichting.
- Voor de gebruiker: Zie het gebouw als omgeving met kansen en bedreigingen, stuur op het samenspel van werkstijl, gemeenschap en werkomgeving.
Het ontstaan van “plekzoekende werkers”

Door M. Mooij
Nu de informatietechnologie het mogelijk maakt om op allerlei plekken je werk te doen, wordt je als onderneming en als medewerker gedwongen te blijven nadenken over de vraag welke omgeving het beste past bij een bepaald soort werk. Is de plek waar nu gewerkt wordt wel de meest optimale vorm van ondersteuning en inspiratie voor dit soort werk? Als werknemers steeds meer afgerekend worden in termen van geleverde prestaties, zal de werknemer daarmee ook zelf verantwoordelijk worden voor het ontwikkelen van de meest effectieve werkstijl en zal hij de vrijheid willen hebben die meest effectieve stijl van werken ook te ontdekken en vorm te geven. (more…)
Flexibiliteit vraag om stabiliteit
De noodzaak van het stabiliseren van de kantooromgeving bij toenemende eisen aan de flexibiliteit
Het lijkt op het eerste gezicht een tegenstelling, maar de flexibiliteit in het gebruik van kantoren kan toenemen terwijl de kantooromgeving stabieler wordt. Dit vergt wel een nieuwe visie op huisvesting en een doordacht kantoorconcept. De beweeglijkheid van de organisatie kan dan groter worden, doordat er minder verplaatst hoeft te worden. Door de organisatie op een lossere manier te koppelen aan haar huisvesting, krijgt de organisatie meer bewegingsvrijheid. (more…)
Het vormgeven van nieuw werk
Door M. Mooij
Ook in 2002 was de economische groei tot stilstand gekomen en er bestond onduidelijkheid over de snelheid van het herstel. De concurrentie nam toe en de marges kwamen steeds verder onder druk te staan. Bedrijven reageerden defensief, door het reduceren van kosten (afvloeien van personeel) en het afstoten van onrendabele onderdelen. Investeringen werden uitgesteld.
Maar na de eerste reducties kwam de reactie: Na inkrimping en reorganisatie paste bijvoorbeeld de huisvesting niet meer. Qua kosten was dat niet zo interessant, vooral omdat de overgebleven ruimte niet verhuurbaar bleek, maar qua effect op de arbeidsproductiviteit is het wel van groot belang. Als er met minder mensen harder gewerkt moet worden, neemt het risico op uitval toe, arbeidsomstandigheden en werkomgeving kwamen opnieuw in de belangstelling.
De bijdrage die de werkomgeving kan leveren aan de verbetering van de arbeidsproductiviteit is groot. En dat is belangrijk, want het ziet er naar uit, dat ook na het economische herstel verdere verhoging van arbeidsproductiviteit nodig zal zijn. Naast het vinden van nieuwe producten en markten, moeten nieuwe manieren van werken en organiseren worden ontwikkeld, waarmee een hogere arbeidsproductiviteit bereikt wordt. Dit betekent enerzijds opnieuw een rol voor de ICT en anderzijds een rol voor nieuwe denkbeelden over het werk, de arbeidsomstandigheden, het risico van uitval, de eigen verantwoordelijkheid enzovoort.
De werkomgeving is hierin een belangrijk element. Geen hippe speeltje, flipperkasten en biljarts, maar een gezonde ergonomisch verantwoorde omgeving waarin mensen ruimte krijgen om hun eigen werkstijl te optimaliseren en keuzevrijheid van werkplekken, gericht op het vinden van de meest effectieve, flexibele en creatieve werkstijl. Alles gericht op het credo van de komende jaren de slag om de arbeidsproductiviteit! (more…)
Functie of concept?
Klantgerichtheid en effectief gebouwbeheer gaan soms moeilijk samen. De wensen van de klant veranderen constant, wat het aanpassen van de gebouwen noodzakelijk maakt. Door niet alleen uit te gaan van de wensen van de klant maar ook van de mogelijkheden van het gebouw, wordt uiteindelijk zowel de klant als de organisatie beter bediend.
Michel Mooij
Klantgerichtheid is al jaren een belangrijke waarde binnen facilitaire bedrijven. De facility manager moet ervoor zorgen dat de klant optimaal in zijn behoeften wordt voorzien. Als het gaat om dienstverlening is dat goed, maar wanneer het gaat om het inrichten van gebouwen, kan dat behoorlijk tijdrovend en kostbaar worden. Bijvoorbeeld als de organisatie maar blijft veranderen waardoor ook het gebouw steeds opnieuw moet worden aangepast. Als facility manager loop je dan eigenlijk steeds achter de feiten aan. Dit artikel pleit voor minder klantgericht en meer gebouwgericht gebouwbeheer, wat uiteindelijk beter is voor de klant en de hele organisatie. (more…)
Pilot flexibel kantoorconcept bij stadsdeel

WorkSpace consultancy is in Amsterdam nauw betrokken geweest bij een pilot voor een flexibele kantooromgeving. WorkSpace consultancy heeft in overleg met de opdrachtgevers en gebruikers het pilotgebied ontworpen. Het gebied omvat drie verschillende sferen: een drukke redactie, een op communicatie gericht café en een bibliotheek om geconcentreerd te kunnen werken. De eerste resultaten zijn overwegend positief.
Het blijkt ook in deze pilot weer belangrijk te zijn de medewerkers die van het gebied gebruik maken goed te informeren en begeleiden en hen op verschillende momenten in het traject erbij te betrekken. Zij zijn een belangrijke bron van informatie en zonder hun draagkracht zal een project niet slagen. Omdat het over een pilot gaat is het belangrijk goed te communiceren met de rest van de organisatie. WorkSpace consultancy heeft daarvoor een communicatieplan opgesteld. De communicatie geschiedt via rondleidingen, het interne blad en het intranet. Op dat intranet is ook een noviteit te vinden om de discussie binnen de organisatie over nieuwe werkvormen aan te zwengelen: een discussieforum. Zo’n virtueel forum is een goede mogelijkheid die de moderne media ons bieden. Helaas is vooralsnog de drempel om een actieve discussie op het intranet te voeren voor een veel mensen nog hoog.




Michel Mooij (1954) graduated as an architect in 1980. After a successful period of architects practice he continued his career in the Information Technology. As a result of mastering both practise areas, he joined Twijnstra Gudde in 1990 and became a leading professional in the field of workplace strategy and design, as well as Corporate Real Estate Management. Since 1997 he is founding director of WorkSpace consultancy. In 2008 WorkSpace consultancy merged into Proven Workspace.